ÇOCUĞUNUZUN PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİNİ GELİŞTİRMEK

 Problem çözme becerisi geliştirmek hayatımızın her alanında bizi destekleyecek ve zihinsel sağlığımızı korumamıza yardımcı olacak bir beceridir. Hatta problem çözme becerisi geliştirmenin uzun vadede depresyondan ve intihar riskinden koruduğuna dair yapılan çalışmalar bize bu konunun önemini vurgulamaktadır.

  Okul öncesi dönemden başlayarak bu konuda çocuğumuzu desteklememiz mümkündür. Ebeveyn veya öğretmen olarak bizim işimiz çocuk bir sorunla karşı karşıya kaldığında bunu onun yerine çözmek değil ama bunu nasıl yapacağını ona öğretmektir. Böylece daha bağımsız ve güvenli yetişkinler olmalarına yardımcı olmuş oluruz. Bir sorun ile karşılaştıklarında engellenmiş hissetmek yerine daha yaratıcı düşünebilirler ve bir çözüm bulana kadar uğraşırlar.

  Çocuklar gün içerisinde birçok problemle karşı karşıya kalabilirler. Eğer problem çözme becerileri düşükse çocuk problemle yüzleşmek için bir eylemde bulunmak yerine tüm enerjisini problemi yok saymaya harcayabilir. Kimisi de ne yapacağını bilmediği için aksiyon alamayabilir.

  Problem çözme becerilerini desteklemek ve geliştirmek için neler yapılabileceği çocuğun yaşına, bilişsel seviyesine ve duygularını tanıyıp ifade edebilme becerisine bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Yaşadığı duyguyu tanıması, ifade edebilmesi ve duygunun yaşanması için alan açılması temas için önemlidir. Sorasında ancak problem durumla ilgili konuşmak ve çözümler üretmek kalıcı olacaktır.

Bunun için öncelikle bir çocuk için sorun olabilecek bir problem belirleyelim;

Anaokuluna devam eden 4 yaşındaki Ali, sınıf arkadaşı olan Defne’nin elindeki oyuncağı çekerek alır. Defne ağlamaya başlar ve Ali’yi iter. Öğretmen her ikisi ile de konuşur.

Biz olayı Defne açısından ele alalım.

1)      Problemi tanımlamak.

Arkadaşın senin olan bir şeyi elinden izinsiz aldığında nasıl tepki verebilirsin?

Defne ağlıyor ve vuruyor çünkü ya ne yapması gerektiğini bilmiyor ya da çok öfkeli.

2)      Beyin fırtınası yapmak.

Çocukla beraber yapıyoruz ve mümkünse bizim rehberliğimizde ama onun ifadeleri ile şekilleniyor.

O şeyin benim olduğunu söylerim ve izin almasını hatırlatırım.

Öğretmene söylerim.

3)      Çözümün pozitif ve negatif taraflarını konuşmak.

4)      Bir çözüm yolu seçmek.

Arkadaşım ile konuşacağım.

5)      Çözümü denemek.

Eğer işe yaramazsa öğretmene söyleyebilirim.

 

Sonuç olarak bir problem ortaya çıktığında amaç çocuk yerine problemi çözmek değil, adımların üzerinden birlikte geçmek ve sağlıklı çözümü onun bulmasına rehberlik etmektir.

 

Nilay Göncü Arslan

Gelişim Psikolojisi Uzmanı